Hipospermi Nedir? (DSÖ 6. Baskı Semen Hacmi Kriteri)
Hipospermi, erkeklerde boşalma (ejakülasyon) sırasında dışarı atılan meni (semen) sıvısı hacminin normal referans sınırının altında olduğu durumdur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ / WHO) 6. Baskı (2021) (PMC10929669) kılavuzuna göre:
- Normal Semen Hacmi Alt Referans Sınırı (5. Persentil): $\ge$ 1.4 mL (%95 Güven Aralığı: 1.3 – 1.5 mL). (DSÖ 5. Baskı'da bu alt sınır 1.5 mL idi).
Ejakülat hacminin 1.4 mililitrenin (mL) altında olması hipospermi olarak tanımlanır. Meni hacminin yaklaşık %65–70'i seminal veziküller, %25–30'u ise prostat bezi tarafından üretilir; bu nedenle semen hacmi bu bezlerin işlevi ve kanal açıklığı hakkında kritik bilgi verir.
💡 Önemli Tıbbi Ayrım (Hipospermi ≠ Oligospermi): Hipospermi ile Oligospermi (Oligozoospermi) birbirinden farklı iki tıbbi kavramdır ve karıştırılmamalıdır: - Hipospermi: Meni sıvısının miktarının (hacminin) az olmasıdır (< 1.4 mL). - Oligospermi: Meni sıvısının içindeki sperm hücresi sayısının/yoğunluğunun az olmasıdır (< 16 milyon/mL veya toplam < 39 milyon).
Hiposperminin Başlıca Nedenleri
DSÖ 6. Baskı (PMC10929669) kılavuzuna göre düşük meni hacmi saptandığında öncelikle teknik faktörler, ardından anatomik ve fonksiyonel nedenler değerlendirilmelidir:
- Eksik Örnek Toplama veya Kısa Cinsel Perhiz (En Sık Neden): Spermiogram verilirken örneğin bir kısmının (özellikle ilk damlaların) toplama kabının dışına dökülmesi veya 2 günden daha kısa cinsel perhiz süresiyle test verilmesi yapay hipospermiye yol açar (
PMC10929669). - Obstrüktif (Tıkanıklığa Bağlı) Faktörler: Ejakülatör kanalların tıkanıklığı (EDO), doğuştan iki taraflı sperm kanalı yokluğu (CBAVD) veya seminal vezikül gelişim bozuklukları. (Bu durumlarda genellikle semen hacmi < 1.0 mL ve semen pH değeri asidik yani < 7.0 bulunur).
- Retrograd Ejakülasyon (Geriye Boşalma): Mesane boynu kaslarının tam kapanmaması nedeniyle meninin dışarı çıkmak yerine geriye, idrar kesesine (mesaneye) kaçmasıdır. Diyabet, sinir sistemi hastalıkları, prostat ameliyatları veya alfa-bloker ilaç kullanımı sonucu gelişebilir.
- Hormonal Dengesizlikler (Hipogonadizm): Testosteron hormonunun yetersiz üretilmesi aksesuar bezlerin (prostat ve seminal veziküllerin) salgı miktarını azaltarak meni hacmini düşürür.
Tanı ve Tedavi Yaklaşımı
Hipospermi tanısı için öncelikle 2–7 gün cinsel perhiz kuralına uyularak ve hiçbir damla dışarı kaçırılmadan spermiogram tekrarlanır. Gerçek hipospermi doğrulandığında:
- Ejakülasyon sonrası idrar analizi: Retrograd ejakülasyon şüphesinde boşalma sonrası ilk idrarda sperm aranır.
- Transrektal Ultrasonografi (TRUS): Seminal veziküller ve ejakülatör kanallardaki tıkanıklık veya kistler görüntülenir.
- Hormon ve Genetik Testler: Testosteron düzeyi ve CBAVD şüphesinde CFTR gen mutasyonu araştırılır.
📌 Klinik Sonuç ve Özet: DSÖ 6. Baskı (
PMC10929669) standartlarına göre meni hacminin 1.4 mL'nin altında olması hipospermidir. Eksik numune toplama ekarte edildikten sonra altta yatan retrograd ejakülasyon, kanal tıkanıklığı veya hormonal eksiklik üroloji/androloji uzmanı tarafından başarıyla tedavi edilebilir.