Nekrospermi (Nekrozoospermi) Nedir?

Nekrospermi (tıbbi adıyla nekrozoospermi), ejakülatta (menide) canlı sperm hücresi oranının (vitalite) normal referans sınırının altında olması ve ölü sperm hücrelerinin yüksek oranda bulunması durumudur.

Yazı İçi Reklam

DSÖ (WHO) 6. Baskı Vitalite (Canlılık) Kriteri ve Astenospermi Ayrımı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ / WHO) 6. Baskı (2021) (PMC10929669) kılavuzunda nekrospermi tanısı için kritik laboratuvar kuralları belirlenmiştir:

  • Normal Sperm Canlılığı (Vitalite) Alt Referans Sınırı (5. Persentil): En az %54 canlı spermatozoa (%95 Güven Aralığı: %50 – %56).
  • Hareketsiz Sperm Her Zaman Ölü Sperm Değildir: Mikroskop altında hareketsiz (immotil) görünen bir sperm hücresi canlı ama hareketsiz (örneğin kuyruk/flagellum yapı bozukluğu nedeniyle) olabilir veya gerçekten ölü (nekrospermi) olabilir.
  • Zorunlu Vitalite Testi (PMC10929669): DSÖ 6. Baskı kılavuzuna göre toplam hareketlilik %40'ın altında olduğunda, Eozin-Nigrosin boyama testi (ölü spermlerin hücre zarı bozulduğu için boyayı içine alır, canlı spermler boyanmaz) veya HOS (Hipo-ozmotik şişme) testi yapılarak canlılık oranı mutlaka ölçülmelidir. Canlılık oranı %54'ün altındaysa nekrospermi tanısı konur.

Nekrosperminin Olası Nedenleri

  1. Ürogenital Enfeksiyonlar ve Epididimal Fonksiyon Bozukluğu: Prostat, seminal vezikül veya epididim enfeksiyonları ve yüksek lökosit/oksidatif stres spermlerin epididimde beklerken ölmesine yol açabilir.
  2. Uzun Süreli Cinsel Perhiz (> 7 Gün) veya Toksik Kap Kullanımı: DSÖ 6. Baskı (PMC10929669), 7 günden uzun perhiz süresinin veya örnek verirken sabun, kayganlaştırıcı ya da standart prezervatif kullanılmasının spermleri öldürerek yalancı nekrospermiye yol açtığını vurgular.
  3. Varikosel ve Skrotal Isı Artışı: Yüksek sıcaklık, radyasyon veya kimyasal toksinlere maruz kalma sperm hücre zarını tahrip edebilir.
  4. Spinal Kord Yaralanmaları ve Kronik Hastalıklar: Nörojenik mesane/ejakülasyon bozuklukları ve antisperm antikorları sperm canlılığını düşürebilir.

Tanı ve Tedavi Yaklaşımı

  • Yalancı Nekrosperminin Ekarte Edilmesi: Öncelikle 2–7 gün perhiz ile, hiçbir kayganlaştırıcı kullanmadan steril kaba verilen yeni bir örnekte Eozin-Nigrosin veya HOS testi ile canlılık yeniden ölçülür.
  • Enfeksiyon ve Oksidatif Stres Tedavisi: Ürogenital enfeksiyon varsa antibiyotik/antiinflamatuar tedavi, varikosel varsa cerrahi onarım ve sık ejakülasyon önerilir.
  • ICSI ve Testiküler Sperm (TESE): Ejakülattaki spermler epididimal geçiş sırasında ölüyorsa, HOS testi ile canlı spermler seçilerek ICSI (Mikroenjeksiyon) yapılabilir veya doğrudan testisten (TESE / Mikro-TESE) canlı sperm elde edilerek yüksek gebelik başarısı sağlanabilir.

📌 Klinik Sonuç ve Özet: DSÖ 6. Baskı (PMC10929669) standartlarına göre canlı sperm oranının (vitalite) %54'ün altında olması nekrospermidir. Hareketsiz spermlerin ölü mü yoksa canlı mı olduğunun vitalite testiyle ayrıştırılması, doğru tüp bebek/ICSI stratejisinin belirlenmesi açısından hayati önem taşır.